از اين جمله زيبا مي توان پي به راز ماندگاري صنايع دستي برد درواقع صنايع دستي اصلي ترين سند هويت تاريخي ملت هاست چراکه بخشي ازميراث فرهنگي ماست.نسل امروزي ما بايد بداند که ازچه پشتوانه فني، تکنيکي وهنري برخورداربوده است تا به راحتي خود را درهجمه فرهنگي غربيها نبازد ودل به ارزش هاي بيهوده آنان نبندد واسير پديده ازخود بيگانگي يا اليناسيون نگردد.(عمادي ازوجي،1387،1).
به لحاظ اين اهميت شوراي جهاني صنايع دستي درنخستين کنگره جهاني درروز دهم ژوئن سال 1964 ميلادي با شرکت استادان دانشگاه،صنعتگران وهنرمندان بيش از40 کشورجهان درنيويورک برگزارشد وبه عنوان يکي از نهادهاي وابسته به يونسکوبه تصويب رسيد.
درايران نيزبيستم خرداد هرسال که مصادف با دهم ژوئن مي باشد به نام(روز جهاني صنايع دستي)نامگذاري گرديد وحتي دهم پاياني قرن بيستم ازسوي سازمان ملل متحد هم توسعه فرهنگي نامگذاري شد وتوجه را بيش ازپيش به پرورش استعدادها وشکوفايي خلاقيت ها درزمينه صنايع دستي وبومي کشورها معطوف نمودند. (عمادي ازوجي،1387، 1).
2-4-ويژگيهاي صنايع دستي ايران
مهم ترين ويژگي هاي صنايع دستي ايران به شرح زيراست:
– صنايع دستي ازجمله فعاليت هايي است که درآن نيروهاي جسماني وروحي انسان داراي نقش اساسي است.
– صنايع دستي درشمارصنايع ملي، ونا وابسته اي است که به هيج وجه نيازمند کارشناس ومتخصص خارجي نيست ومواداوليه مورد مصرف درآن ساده وبه آساني وارزاني قابل تامين است.
– فعاليت دراکثررشته هاي صنايع دستي محتاج ابزارووسايل چندان پيچيده وسرمايه زياد نيست ودرواقع ذوق واستعداد ومهارت صنعتگراصلي ترين ومهمترين عامل توليد به حساب مي آيد .
-صنايع دستي به خصوص در مناطق روستايي يکي ازعوامل مکمل اقتصاد کشاورزي بوده ومانع مهاجرت هاي دايمي يا فصلي آنها مي شود.
– صنايع دستي بازتابي ازتاريخ وتمدن هرقوم وملت بوده ومي تواند نقش موثري درزمينه تبادل وانتشارفرهنگ ها وسنن مناطق مختلف کشورباشد.(عمادي ازوجي،1387، 4).
– قابليت انتقال تجربيات ورموزوفنون توليدي به صورت سينه به سينه وهم چنين طبق روش استاد وشاگردي ونيز به شيوه هاي آموزش مدون ونهايتا آموزش آکادميک ودانشگاهي.
– عدم همانندي وعدم تشابه فرآورده هاي توليدي با يکديگر.
– دارا بودن ارزش افزوده ي زياد درمقايسه با صنايع ديگر.
– حضور موثر،بلاواسطه،خلاق وتعيين کننده ي انسان درتوليد هر محصول.(ياوري،1389،15،14).
2-5-خصيصه هاي صنايع دستي ايران
صنايع دستي ايران به عنوان کاربردي ترين هنرونيزبه عنوان توليدي فرهنگي،خصوصيات زيررا نيزدارد:
1- قسمت قابل ملاحظه اي ازصنايع دستي ايران را زيراندازهاي سنتي (قالي،انواع،گليم،گبه،پلاس،زيلوو غيره)تشکيل مي دهد.
2- بخش عمده اي ازصنايع دستي ايران درمناطق روستايي وعشايري توليد مي شود.
3- قسمت اعظم محصولات صنايع دستي ايران درمحل سکونت صنعتگران توليد مي شود.
4- بيش از70 درصد توليد کنندگان صنايع دستي ايران را زنان تشکيل مي دهند ولذا مي توان گفت که زنان با ذوق وهنرمند ايراني بالاترين سهم را درميان توليد کنندگان صنايع دستي کشوردارند.
5- دهه هاي متمادي است که صنايع دستي ايران،به واسطه ي اشتهارواعتبارجهاني،بخشي ازدرآمد ارزي مورد نيازکشورراتامين مي کند.
6- صنايع دستي ايران،به لحاظ تنوع در رأس همه ي ممالک جهان قراردارد.(ياوري،1389، 15).
2-6- اثرات صنايع دستي
2-6-1- اثرات اقتصادي
توسعه اقتصادي دراکثرموارد باعث بروزنابرابري هايي دربين مناطق مختلف يک کشورمي شود.به اين ترتيب که برخي نواح به علت داشتن تعداد وامکانات بيشترويا بنا برملاحضات اقتصادي وسياسي به صورت قطب هاي فعال صنعتي درمي آيند وموجب مي شوند تا ساکنان شهرها وروستاهاي مجاوربراي کسب درآمدبهترو برخورداري ازامکانات رفاهي بيشتر به آن مناطق مهاجرت کنند وعملا دولت رويا روي مشکلات ناشي از مهاجرت قرار دهند.درحاليکه صنايع دستي به عنوان يک عامل بازدارنده ي مهاجرت هاي فصلي يا دايمي مي تواند مورد استفاده قرارگيرد ودرمناطق روستايي،مخصوصا اگرتوام با تامين حداقل دستمزد،استفاده ي کارگران ازمزاياي بيمه هاي اجتماعي،معافيت ازپرداخت ماليات،تضمين تامين مواد اوليه ي کمکي وتضمين خريد محصولات،اعطاي وام هاي طويل المدت کم بهره وحتي بدون بهره و…باشد ضمن کاستن ازميزان مهاجرت ها وافزايش درآمد روستانشينان،مي تواند ضامن گسترش وبقاي کشاورزي،مرغداري،دامپروري، پرورش زنبورعسل وسايرفعاليت هاي وابسته به کشاورزي نيزباشد.(محسن بيگي،1365، 42).
مهم ترين اثرات اقتصادي صنايع دستي را مي توان درمقوله هاي زير جستجو نمود:
2-6-1-1-اثرات صنايع دستي دربالا بردن سطح اشتغال
يکي از مهمترين معضلات کنوني کشور مساله اشتغال مي باشد و به منظور ايجاد اشتغال نياز به سرمايه گذاري است بر اساس مطالعات صورت گرفته براي ايجاد هر شغل در بخش صنعت بين ??? تا ??? ميليون ريال سرمايه نياز است وميزان سرمايه مورد نياز براي فعاليت هاي صنايع دستي به خوبي نشان ميدهد که سرمايه مورد نياز اين بخش بسيارکمتر از سرانه مورد نياز ساير بخش ها است در حقيقت فعاليت هاي صنايع دستي به دليل اتکا به ذوق و سليقه ونيروي انساني نياز چنداني به سرمايه نقدي نداشته و مي توان به اندک سرمايه نسبت به ايجاد اشتغال در اين بخش اقدام نمود.
از سوي ديگر حرکت نيروي کار به سمت بخش خدمات سبب ايجاد فعاليتهاي کاذب مي شود و درحالي که جذب اين نيروي کار توسط بخش صنايع دستي نه تنها موجب تعادل بخشيدن به ساير بخش ها مي شود، همچنين از ايجاد شغل هاي کاذب جلوگيري مي نمايد و به دليل ماهيت توليدي بودن تاثير قابل توجهي بر اشتغال زايي غير مستقيم دارد.(عمادي ازوجي1387، 5)
با توجه به بالابودن هزينه اشتغال در بخشهاي ديگر اقتصادي، توسعه و سرمايه‌گذاري روي صنايع‌دستي يكي از راههاي كم هزينه و مناسب براي ايجاد اشتغال مي‌باشد. با توجه به اهميت اين نكته كه، براي ايجاد اشتغال و رفع بيكاري بايد آن‌را در بخشهاي روستايي، شهري و استاني با توجه به مزيتهاي نسبي و فرهنگ بومي هر منطقه جستجو كرد، صنايع‌دستي با قابليتها و خصوصيات ويژه خود، از جمله استفاده از مواد اوليه داخلي، ارزان و فناوري ساده و عدم نياز به سرمايه‌گذاري زياد و امکان ايجاد و توسعه در مناطق روستايي، به‌ويژه در داخل محل سکونت روستاييان، مي‌تواند نقش مهمي در مبارزه با انواع بيکاري داشته باشد و مهمترين منبع کار، به خصوص براي روستاييان و زنان روستايي، محسوب گردد. صنايع‌دستي جنبه‌هاي زيادي به عنوان محرک اقتصادي دارد .
2-6-1- 2-اثرات صنايع دستي در ازدياد درآمد سرانه
صنايع‌دستي به علت داشتن مزايايي نظير کار طلب بودن، سادگي روش کار و عدم احتياج به آموزش فني وسيع و تأثير فوق‌العاده‌ي آن در افزايش سطح اشتغال و… بيش از هر فعاليت اقتصادي ديگر، زمينه براي افزايش درآمد سرانه دارد.صنايع‌دستي به دو طريق مستقيم و غيرمستقيم موجب افزايش درآمد روستاييان مي‌گردد. افزايش مستقيم درآمد، بر اثر پرداخت دستمزد به كارگران شاغل در واحدهاي كوچك صنعتي روستا حاصل مي‌آيد. افزايش غيرمستقيم درآمد از طريق كاهش هزينه‌هاي روستاييان، به دليل توليد برخي از محصولات مورد نياز آنها در روستا، حاصل مي‌شود. سهم صنايع‌دستي در درآمد ملي هند 14درصد و در بسياري از كشورهاي در حال رشد 16 تا 18 درصد و در ايران 12درصد برآورد شده است (رضايي،1389،26).
2-6-1-3-اثرات صنايع دستي درتوليد ملي
باتوجه به اينکه توليد صنايع‌دستي متکي به منابع داخلي است و بيش از80 درصد ارزش داده‌ها در اين رشته شامل مواد اوليه، نيروي کار، ابزار و وسايل کار در داخل کشور وجود دارد، هرگونه افزايشي در ميزان توليد و فروش اين محصولات سبب افزايش توليد ناخالص ملي خواهد شد. از لحاظ سهم صنايع‌دستي در توليد ناخالص ملي كشور بايد گفت كه بيشترين ميزان، يعني سه درصد، به اين بخش تعلق دارد. اين درحالي است كه سهم صنعت دو درصد و سهم خودرو در توليد ناخالص ملي با چندين سال سرمايه‌گذاري، پنج و پتروشيمي تنها دو درصد است (عليپور،مجنون،1391،7).
2-6-1-4-اثرات صنايع دستي درتوسعه ي صادرات
از جمله مشخصه‌هاي کشورهاي در حال توسعه، اقتصاد تک محصولي و اتکاء به يک يا احتمالاً چند قلم محدود کالاهاي صادراتي است، ضمن اينكه اين‌گونه ممالك بيشتر صادركننده موادخام، مانند نفت و…، هستند. متأسفانه تجربيات بدست آمده از بازارهاي بين‌المللي نشان داده است با مختصر کاهش در بهاي جهاني اين مواد، يکباره تراز پرداختهاي ممالك صادركننده اين‌گونه مواد دچار چنان عدم موازنه‌اي مي‌شود كه گاه حيات اقتصادي آنها را تهديد به نابودي مي‌كند .(يحيي زاده، 1380، 72).
بنابراين، توسعه‌ي صادرات غيرنفتي از جمله صنايع‌دستي و ايجاد درآمدهاي ارزي، از شرايط اساسي توسعه اقتصادي است. صادرات محصولات صنايع‌دستي موجب رشد و شكوفايي در توليد ناخالص ملي شده و مي‌تواند جايگزين مناسبي در صادرات محصولات نفتي و پتروشيمي شود. در سالهاي اخير بررسي روند صادرات غيرنفتي نشان مي‌دهد كه سالانه از محل صادرات صنايع‌دستي و فرش، بيش از نيم ميليارد دلار ارز عايد كشور شده است. اين درحالي است كه آمارهاي رسمي تجارت جهاني صنايع‌دستي بالغ بر چهار ميليارد دلار بوده است. از نظر ميزان اشتغال در صنايع‌دستي، ايران پس از چين و هند، رتبه‌ي سوم جهاني را دارد. همچنين كشور ما از نظر تنوع رشته‌هاي صنايع‌دستي، كه حدود 150 نوع آن شناسايي شده است، رتبه‌ي نخست و از نظر حجم توليدات صنايع‌دستي مقام سوم جهان را دارا است، اما از نظر ميزان صادرات در رتبه‌ي بسيار پايين قرار دارد. (عليپور،مجنون،1391،7).
در سالهاي اخيرصدورمحصولات دستي نه تنها توسط کشورهاي در حال توسعه بلکه توسط برخي ازممالک پيشرفته نيزمورد توجه خاص قرارگرفته وبه ويژه کشورهاي مهد صنايع دستي مي کوشند تا با اتخاذ تدابير حمايتي وسيا ست هاي تشويقي موجبات رشد وتوسعه صادرات صنايع دستي که يکي ازاقلام مهم صادراتي آنها به حساب مي ايد را فراهم کنند.موفقيت هاي حاصله درزمينه صدورگسترده اين محصولات ناشي ازعوامل زير است:

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید