اين زمينه يک اقدام علمي وکارشناسي جامع انجام شود. وبرخي ديگر از صنايع دستي مانند نمد مالي- رنگرزي سنتي نيمه فعال ودر حال فراموشي اند.درحال حاضر فقط يک نفر به هنر وصنعت موج بافي اشتغال دارد.وتعداد معدودي هم به صنعت مسگري اشتغال دارند.درهمين حال،به همت مسولين مربوطه،در سال هاي اخيرتعدادي ازرشته هاي صنايع دستي منسوخ شده،مجددا احياء گرديده اند. مهم ترين اين دست ساختها عبارتنداز:پن بافي،موج بافي،جاجيم بافي،نگارگري مکتب قزوين ونقاشي روي چوب.
بيشترين سهم اشتغال زايي با50 درصد مربوط به گليم بافي مي باشد.بعد ازآن رودوزي هاي سنتي15 درصد،سراجي سنتي15 درصد،صنايع دستي چوبي15 درصد بيشترين سهم را به خود اختصاص مي دهند.
کمترين سهم اشتغال زايي مربوط به صنايع دستي سنگي ،دريايي،هنرهاي سنتي وابسته به معماري،نساجي سنتي وچاپ سنتي مي باشد.سهم هر کدام از اين صنايع فقط1 درصد است.ضمن اينکه 50 درصد از کل شاغلين صنايع دستي استان مربوط به شهرستان قزوين است.
يکي ازپرفروش ترين آثار صنايع دستي اين شهرستان گليم مي باشد.در شهرستان قزوين 8 پرونده صنايع دستي در فهرست ملي ميراث معنوي ثبت شده است که شامل: چهل تکه دوزي،صحافي سنتي،مقرنس کاري،طبق سازي،آهنگري سنتي،گيوه دوزي،نقاشي پشت شيشه ومسگري سنتي مي باشند.
درخصوص توسعه واشتغال صنايع دستي شهرستان قزوين همواره به مواردي مانند:حمايت از توليد کنندگان،حمايت از هنرمندان پيشکسوت،بيمه مشاغل صنايع دستي،برگزاري نمايشگاه صنايع دستي وبازارچه هاي دائمي بايد توجه شود.
درکل استان قزوين24 مرکزآموزش صنايع دستي وجود دارد.عدم دسترسي آسان جهت تهيه مواد اوليه،بالا بودن هزينه مواد اوليه وصادرات به عنوان مشکلات اصلي اين صنعت در شهرستان قزوين مي باشد.
4-4-صنايع دستي شهرستان قزوين
هر سرزميني بنا به شرايط خاص اقليمي وجغرافيايي خود،استعداد صنعتي وذوقي درتوليد وفرآورده هايي را دارد که شهرت آن سرزمين را مي رساند.شهرستان قزوين مانند هرشهرستان ديگري،داراي صنايع دستي مخصوص به خود است که از مهم ترين وجذاب ترين آن ها گليم است که منحصر به فرد ومخصوص همين منطقه مي باشد.
آفرينش هاي هنرمندانه دستان اين سرزمين کم نيستند مي توان درگوشه گوشه اين خاک،حماسه هاي خلق شده ازانگشتان هنرمندانش را يافت.ازتوليدات صنايع دستي شهرستان قزوين مي توان به موارد زيراشاره کرد:
– نساجي سنتي:موج بافي،جاجيم بافي،چادرشب بافي،کرباس بافي،متقال بافي،وطني،پن بافي(نواربافي).
– بافته هاي داري وزيراندازها:گليم بافي،قالي بافي،پلاس،خورجين،مفرش،نمد مالي.
-پوشاک سنتي:البسه محلي،گيوه دوزي،چاروق دوزي،بافتني هاي سنتي،عروسک بافي،برقع،قلاب بافي،چوقا بافي.
– چاپ هاي سنتي:چاپ قلمکار،چاپ کلاقه اي.
– سفال،سراميک وکاشي سنتي.
– صنايع چرمي:جلد سازي چرمي سنتي،سراجي سنتي،سوخت روي چرم،معرق چرم،نقاشي روي چرم،زين سازي.
– هنرهاي دستي وابسته به معماري:آهک بري(ساروج بري)،گچ بري،مقرنس کاري،کاشي کاري،آينه کاري.
– صنايع دستي فلزي: حجم هاي فلزي سنتي،افزارهاي فلزي،زره بافي،چاقو سازي،چلنگري،دوات گري،ساخت زيورالات سنتي.
– صنايع دستي چوبي:نقاشي روي چوب،گره چيني،ارسي سازي،مشبک کاري،معرق چوب،منبت چوب،حصير بافي،خراطي.
– صنايع دستي سنگي:سنگ تراشي سنتي وحجاري،حکاکي روي سنگ،موزاييک سنگ،معرق سنگ،مرصع کاري.
– صنايع دستي مستظرفه:تذهيب،پاپيه ماشه،ديوارنگاري سنتي،نگارگري،نقاشي قهوه خانه اي.
– رودوزي هاي سنتي:چهل تکه دوزي،گلابتون دوزي،مليله دوزي،سرمه دوزي،پولک دوزي،مرواريد دوزي،منجوق دوزي،نم نم دوزي،قلاب دوزي،آينه دوزي.
– آبگينه:معرق شيشه،نقاشي پشت شيشه،نقاشي روي شيشه،تراش شيشه.
شکل4-6- نقشه پراکندگي صنايع دستي شهرستان قزوين
برخي ازاين صنايع دستي درحال فراموشي اند.ياتعداد اندکي از هنرمندان فعال آن باقي مانده اند.علاوه براين آثار قزوين شهر شيريني است که يکي از جذابيت هاي امروز گردشگري دنياست.
شهرستان قزوين غني ترين منطقه استان ازنظر صنايع دستي محسوب مي شود.وبخش هاي الموت شرقي والموت غربي قطب صنايع دستي اين شهرستان به شمار مي آيند.صنايع دستي اين شهرستان علاوه برمتنوع بودن،جنبه هاي مصرفي وهنري را يکجا دارندوسهم مهمي رانيزدراقتصاد محلي ايفا مي کنند.
شکل4-7 – بازارچه دائمي صنايع دستي قزوين1393
4-4-1- خوشنويسي
شهر قزوين در رشته خوشنويسي و خطاطي به ساير شهرها مزيت و برتري دارد زيرا بزرگ‌ترين استاد خط نستعليق به نام ميرعماد حسني قزويني از اين خطّه برخاسته و در اين فن استادي مسلم و بي‌رقيب است. آخرين هنرمند نامي اين هنر از مردم قزوين، مرحوم ميرمحمدحسين عمادالکتاب سيفي حسني قزويني است که در عصر خود در سراسر کشور بي‌رقيب بود. وي ساکن تهران بود و شاهنامه معروف به چاپ اميربهادر به خط ايشان است. رسم‌المشق‌هايي توسط ايشان تهيه و چاپ شده است که براي مبتديان و نوآموزان اين هنر بهترين وسيله تمرين مي‌باشد.
شکل4-8-خوشنويسي هنرمندان قزوين
4-4-2موج بافي
موج نوعي دست بافته سنتي است که هنوز در برخي از مناطق بافت آن رواج دارد. رونق اين هنر مانند ساير صنايع دستي منطقه با رواج استفاده از مصنوعات کارخانه‌اي که ارزان‌تر و متنوع‌تر مي‌باشند، کمرنگ‌تر شده است. دستگاه موج‌بافي قابليت بافت پارچه‌هاي ظريف جهت تهيه البسه و توليد پارچه‌هاي ضخيم‌تر که بيشتر از آن به عنوان پتو، روکرسي، روفرشي، پرده، ملحفه و جانماز استفاده مي‌شود را دارا است.بر اساس روايت پيشکسوتان هنر موج بافي احمد بامشاد و عبد الله آرده بودند.پدر و پدربزرگ آنان نيز به اين کار اشتغال داشتند و در حال حاضر احمد بامشاد تنها بافنده موج در شهرستان قزوين مي باشد.
شکل4-9- هنر موج بافي توسط احمد بامشاد1393
4-4-3 نم نم دوزي:
در قزوين مهره‌هاي بسيار ريزي را که ترک‌ها به آن منجوق مي‌گويند، با ظرافت و دقت بسيار کنار هم چيده و با نخ يا سيم نازک به يکديگر متصل مي‌کردند و اشياي مختلف همچون کيسه پول، جاي قيچي، جاي شانه، سرمه‌دان، جاي مهر و … تهيه مي‌کردند.
شکل4-10- بازارچه دائمي صنايع دستي قزوين 1393
4-4-4 -گليم بافي
اين هنر تقريباً در تمامي روستاهاي قزوين رايج است. از مراکز مهم بافت گليم مي‌توان به الموت شرقي و الموت غربي در شهرستان قزوين اشاره کرد. گليم پر فروش ترين صنايع دستي شهرستان قزوين مي باشد. گليم هاي منطقه الموت به واسطه طرح ها و نقوش زيبا و رنگ بندي جالب تر از گليم هاي ديگر مناطق شهرستان مشخص شده است.
شکل4-11- بازارچه دائمي صنايع دستي 1393
4-4-5 – پن بافي
کارت بافي يا نوار بافي يا آنچه در الموت با نام پن بافي شناخته مي شود، نوعي بافندگي است که توليدات حاصل از آن کم عرض اما بسيار محکم و بادوام و با کاربرد متنوع مي باشد.ازموارد استفاده ازنوارهاي تاري مي توان تزئين لباسها مثلاً دور يقه، يا لبه ي دامن يا آستين، يا به عنوان کمربند و حتي بند کفش، بند موبايل، کراوات، بند قنداق، تنگ اسب و حيوانات باربر، در تزئينات و بر پايي چادر و حمل گهواره، هيزم و در زندگي عشايري و . . . را نام برد.تقريباً غير ممکن است که بگويم اين تکنيک از کجا و به وسيله ي چه کسي اختراع شده است اما شواهدي از نخستين کارت بافي ها در آفريقاي شمالي، مصر، اروپا، آسيا و ايسلند يافت شده است.قديمي ترين کارت بافي هاي موجود متعلق به مصر است. در دومين سلسله ي فراعنه قرن 10 تا 8 ق.م، که با کتان و ديگر الياف گياهي مانند “رامي” بافته مي شد نمونه هاي يافت شده در اسکانديناوي به قدمت نمونه ي مصري نمي رسد اما از غناي بيشتر برخوردار است.پن بافي در منطقه ي الموت قزوين به کارت بافي در اصطلاح محلي “پن بافي” مي گويند و نقوش به کار رفته در آن کاملاً هندسي است و کارتها به شکل مربع و چهار سوراخه است و به طور معمول از نخ هاي ابريشمي که به آن “نخ کج” گويند استفاده مي کنند. طول تارها بسته به سفارش متراژ نوار توسط مشتري دارد اما به طور معمول از 15 تا 25 متر بافته مي شود. عمدتاً طرحهاي مورد استفاده شامل پيچک، چشم خروس، 8 چپر، 29 چپر، تمام مداخل و نيمه مداخل مي باشد.
در منطقه ي الموت به کارتها “چپر” مي گويند و به طور عادي معمولاً از 24 کارت براي بافت يک نوار استفاده مي کنند هر چه تعداد کارت بيشتر باشد عرض نوار پهن تر مي شود.
شکل4-12-هنرپن بافي
4-4-6-نگار گري
مکتب قزوين از مکاتب ديگر نگارگري جدا بوده و سبک و سياق مختص خود را دارد، از ويژگي‌هاي اين مکتب مي‌توان به ترسيم اندام ظريف جوانان، درويشان و کشاورزان و نيز ترسيم چهره‌ها به صورت سه رخ اشاره کرد؛ به گونه‌اي که ترسيم چهره‌ها به صورت تمام رخ ابداً در کار نقاشان سبک قزوين ديده نمي‌شود و نيز هيچ انساني از پشت سر تصوير نشده‌است. سوژه‌ها بيشتر از ميان افراد عادي برگزيده شده و لباس‌هاي فاخر در نگارگري‌ها ديده نمي‌شود و جامه زنان و مردان چندان تفاوتي در نگاره‌ها ندارد.از آثار فاخر اين مکتب مي‌توان به معراج رسول (??? ه. ق)، هفت اورنگ جامي و شاهنامه قوام ابن محمد شيرازي اشاره کرد. و نيز از جمله مشاهير نگارگري در قزوين بايد، استاد محمد قزويني، صادق بيگ افشار، مولانا ميرمصور، مولانا شيخ محمد، کاوس نقاش، عبدالحميد نقاش و رضا طالقاني ملقب به ضيع همايون را نام برد.
شکل4-13-هنرنگارگري
4-4-7- سرمه دوزي
سرمه دوزي نوعي دوخت تزئين است که قدمت آن به 2500 سال تا 3000 سال پيش مي رسد.اين هنر اصيل و زيبا، در ابتداي ظهور تمام موادش دست ساز و از جنس طلا و نقره بوده است اما در طول زمان به دليل گران بودن اين مواد و بالا رفتن هزينه ها و قيمت تمام شده ي آن مصنوعات آن شد. در گذشته اين دوخت براي تزيين لباس، پرده هاي مجلل تالارها، سر آستين ها، يقه، حاشيه لباس و روسري، رو رختخوابي و . . . استفاده مي شود اما امروزه استفاده از آن گسترش بيشتري پيدا کرده و بر جنبه هاي تزييني و دکوراتيو آن افزوده شده است.سوزن دوزيهاي سنتي ايران يکي از روشهاي ديرينه ي تزيين جامه و بسياري از منسوجات است که به نوعي در زندگي بشر کاربرد داشته و دارد. دست دوخت ها بجز

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید